Г. П. Терентьева Фразеологи словарĕ - davaiknam.ru o_O
Главная
Поиск по ключевым словам:
страница 1
Похожие работы
Название работы Кол-во страниц Размер
Мероприятие проводят: обучающиеся 5 класса. Цель 1 93.08kb.
Открытый урок. Предмет : обучение грамоте. Тема урока : звуки [р]... 1 44.42kb.
Терентьева Мария Алексеевна после окончания факультета коми филологии... 1 127.9kb.
Терентьева Вера Ультиматум 1 58.79kb.
Заумный "Ревизор" Терентьева 1 125.76kb.
Артур Авалон Змеиная сила 15 3061.24kb.
Направления изучения представлений о справедливости 1 202.17kb.

Г. П. Терентьева Фразеологи словарĕ - страница №1/1

Г.П.Терентьева

Фразеологи словарĕ

2

012ç.



Словарь – пĕлÿ çăлкуçĕ

Ум сăмах.

Хальхи тапхăрта шкул умĕнчи тĕп тĕллевсенчен пĕри-

ачасене хăйсем тĕллĕн пĕлÿ илме вĕрентесси.

Ачасене хăйсем тĕллĕн пĕлÿ илме пулăшас ĕçре словарьсемпе усă курни пĕлтерĕшлĕ.

Словарьсемпе усă курса пĕлĕве аталантарма, харпăр хăй тĕллĕн шухăшлама, ĕçлеме, çыхăнуллă пуплеве аталантарма пулать.



Фразеологизмсем- ирĕклĕ мар сăмахсен пĕрлешĕвĕсем.

Кĕçĕн класри ачасене фразеологизмсене ăнланма, ас туса юлма çăмăлах мар.

Çак фразеологи словарĕпе чăваш чĕлхипе литература вулавĕсенче, класс тулашĕнчи ĕçсенче усă курма пулать.

Содержани:




  1. Ум сăмах …………………………………………..стр.2

  2. А …………………………………………………. .стр.4

  3. Ă …………………………………………………. .стр.4

  4. В……………………………………………………стр.5

  5. Е……………………………………………………стр.5

  6. Ĕ ……………………………………………………стр.5

  7. И……………………………………………………стр.6

  8. Й……………………………………………………стр.6

  9. К……………………………………………………стр.6

  10. Л……………………………………………………стр.8

  11. М……………………………………………………стр.8

  12. Н……………………………………………………стр.9

  13. П……………………………………………………стр.9

  14. С…………………………………………………...стр.11

  15. Ç …………………………………………………..стр.13

  16. Т …………………………………………………..стр.14

  17. У …………………………………………………..стр.15

  18. ÿ …………………………………………………..стр.15

  19. Х …………………………………………………..стр.15

  20. Ч …………………………………………………..стр.17

  21. Ш ..………………………………………………...стр.18

  22. Ы ..…………………………….…………….……..стр.19

  23. Ю ..…………………………….……………….…..стр.19

  24. Я ..……………………………..……………….…..стр.20

  25. Усă курнă литература ………………………….…стр.21



А

айăпа кĕр –

ала пуç –

алă пар ( тыт) –

алă çемми –
алă çитмест –

алă сул –
алă çит –

алă усса лар –

алли вăрăм –

алли çăмăл –

алли (алли-ури) çыпăçать –

ал ярса тăр –

анра пуç –

апат ту -

апат ларт –

асат хуçнă çын –

ая пул –


ăса кĕр –

ăса кĕрт –

ăс (тăн) пар –

ăс пух –

ăсран катăк –

ăс çитер –

ăша хыв –

ăша яр –

ăшă куç

ăш вăркать –

ăшша пиç –
В

ват çерçи -

вăй ил (пух) –

вăй хур –

вăрăм чĕлхе-

вĕчĕ тыт-

вирт яр-

вутлă- шывлă хушшинче-
выçă куç-

Е

еккине яр-



ĕмĕрлĕх куç хуп-

ĕнсе чикки тыттар-

ĕнселесе яр-

ĕнтрĕк çапрĕ-

ĕç тĕлне пĕл-
И

ик айкки те тăвайкки-

икĕ питлĕ –

ик телейлĕ –
Й

йăл ил –

йĕпе сăмса –

йĕпе çине сапа –

йĕплĕ çăмах хыптар –

йĕплĕ чĕлхе –

йĕп пул-

йĕпрен пĕрене ту –

йĕс пыр –
К

камит кăтарт-

кар аври тыт-

каска пуканĕ-

каçса (каçăхса) кайса

каç сăнĕ çапрĕ-

катăк пуртă-

катăк тута-

катен карчăк-

карма çăвар-
каçăр сăмса-
кахала пер-

кăвак хуппи-

кăмăла кай-

кăмăла хуç-

кăмăла хытар-

кăтăш пул-

кĕлмĕçе кăлар-

кĕлмĕçе тух-

кĕрĕк арки йăвала-

кĕске хÿре-

кĕсье тĕпĕ яка-

кĕççе пит-

кĕтĕк ăслă-

кукăр алăллă, алли кукăр-

кун кур-

куçа тĕтĕм яр-

куçран вĕçерт-

куçран пăх-

куçран пăхтар-

куçран çухал-

куçран ÿк-

куç тулли-

куç уçăл-

куç хуп-

куç хупса иличчен-

куç хÿрипе-

куç хыв-

куç хыçĕнче-

куç шăрçине сыхланă пек-

куç ывăт-

куçран вĕçерт-

куçран çухал-

кушакпа йытă пек-

Л

лачкам шыва ÿк-

леш тĕнчене ăсат-

леш тĕнчене кай (ăсан)-

М

майлă шăл-

мăка ăслă-

мăштах пул-

месерле яла ăсан (кай)-

мулкач чĕри-

мухтав юрри юрла-

Н

нар пек, нар пек хĕрлĕ-

наяна пер-

нĕре яр-

ним çукран нимĕр юр-

нÿхрен куç-
П

павра çăвар-
патак çи-

патак çитер-

патне ан пыр-

патне çитмесĕр-

пăлахая пер-

пăтранчăк шывра пулă тыт-

пăхса та курăнмасть-

пăхса яр-

пăшăл пăтти пĕçер-

пĕри армана, тепри вăрмана-

пĕр каварлă пул-

пĕр калăппа виç-

пĕр пĕрчĕ те-

пĕрре сурмалăх анчах-

пĕр сăмах туп-

пĕр çăвартан сур-

пĕр урапа çине лар-

пĕр чĕлхе туп-

пĕр хĕлхем-

пĕр чĕптĕм те-

пĕçертсе кай

пĕççе шарт çап-

пилĕк ав-

пилĕк тытса çÿре-

пиçмен пашалу-

пите кĕççе çĕле-

пит пĕçерт-

пит пĕçер-

пурнăç сакки-

пуртă аврипе тыттар-

пуçа каçăрт-

пуçа кĕрет-

пуçа çи-

пуçа ус-

пуçа хур (хыв)-

пуç ват-

пуç кай-

пуç пар-

пуçран тух-

пуçран шутласа кăлар-

пуçа çавăр-

пуç çаптар-

пуç çĕмĕр-

пуç çине хăпарса лар-

пуç çурăлса тухать-

пуç тай-

пуç тĕлĕшшĕн-

пуç тÿпинчен сĕрĕм тухать-

пуç хĕрлĕн ÿк-

пуç хур-

пуç ывăт-

пуш арман авăрт-

пуш сăмах-

пуш параппан çап-

пушă вăхăт-

пыллă чĕлхе-

пыл та çу-

пысăка хур-
С

сая яр-

сăмах айне пул-

сăмаха кĕр-

сăмах вакла-

сăмах çăмхи сÿт-

сăмах тапрат-

сăмах тат-

сăмах тыт-

сăмах хускат-

сăмах хуш-

сăмах чăпти-

сăмах чĕн-

сăмахшăн кивçене ан кĕр-

сăмах-юмах çаптар-

сăмса айĕнчи-

сăмса каçăрт-

сăмсаран шакка-

сăрлă пыр-

сăсăл вĕçтер-

сехре хăпарт-

сехре хăппи-

сĕнксе лар-

сивĕ куçпа-

сивĕ тар тапса тух

симĕс ылтăн-

сума су-

суя сăмах-

сÿтсе яв-

сывлăш çавăрса ил-
Ç

çанă тавăрса-

çара çерçи-

çăвара хуп-

çăвара шыв сып-

çăвар кар-

çăвар карса-

çавар тулли-

çăвар тутине сая яр-

çăвар уç-

çăкăр мурĕ –

çăмăл ăслă-

çĕре кĕр-

çĕр çĕмĕр-

çĕтĕлсе лар –

çиеле тух-

çил хăвала-

çине тăр-

çичĕ ют-

çунат хуш-

çухалса кай-

çÿç вирелле тăчĕ-

çын куçĕнчен пăх-

çын кулли-

çын пул-

Т

тан пăр çине тăр-

тарап ту-

таса чĕреллĕ-

ташша яр-

тăван вучах, атте-анне вучахĕ-

тăм пуç-

тăм шăхличĕ тыттар-

тăна ил (кĕр)-

тăн пар-

тăн çухат-

тăрăнса кайиччен-

тăрă шыв çине кăлар-

тĕнче касса-

тĕп ту-

тĕтĕм сÿннĕ-

тимĕр пăрçа-

тинкене кăлар-

тип мунча кĕрт-

типĕ çу-

тукмак хÿре-

турти кĕске-

тута тăс (пăр)-

тÿр пилĕк-
У

унпа пăтă пиçмест-
ура айне пул-

ура ларт-
ураран ÿк-

ураса тыт-

ура тапса-

ури çине ĕне пусман-

ура çине тăр-

ура усса лар-

ура хур-

усал сăмах сар-

уссăр пыр-

ÿ

ÿкĕте кĕр-

ÿт хуш (пух)-

Х

халăх картне кĕр-

халтан кай-

хапăл ту-

харама кай-

харам пыр-

хăлхана йÿçĕхтер-

хăлхана кĕр-

хăлхана пăр-

хăлхана тăратса-

хăхана чанк тăрат-

хăлхана чик –

хăнк та мар –

хĕвел ури пус-

хĕвре чул тыт –

хĕне кай –

хĕн кăтарт-

хĕрлĕ автан –

хурах пус –

хура шыва ÿк –

хура ылтăн –

хур ту –

хута кĕр –

хывăх вĕçтер –

хывăхпа ултала –

хыпар яр –

хырăм çурăм шăмми çумне çыпçăнчĕ-

хырăм хыр тăрне хăпар-

хытă чĕреллĕ –

хыт кукар –

хытса тăр ( хытса кай)

Ч

чавса тăршшĕ ларт –

чалăш куç –

чараксăр чĕлхе –

чăлăм куç ан хуп –

чăм тара ÿк (чăм шыва ÿк)

чăх утса каçать –

чее тилĕ –

чĕлхе вылять –

чĕлхене чар –

чĕлхене шăл хушшинче тыт –

чĕлхе салтăн –

чĕлхе çухат –

чĕлхе çыхлан-

чĕлхене çырт –

чĕлхене ирĕке ан яр –
чĕре лăштах пул –

чĕре сурри ту –

чĕрне хури чухлĕ –

чĕрре кĕр –

чике тăршшĕ ларт –

чире пер –

чул чĕреллĕ –

чуна ил –

чуна кантар –

чуна çĕкле –

чун ура тĕпне çитрĕ –

чун уççи –
Ш

шак хур (яр) –

шак хыт –

шалчи тулчĕ –

шар кăтарт –

шартлама сивĕ –

шарт сик –

шăла çыртса –

шăл йĕр –

шăл çемми –

шăл çырт –

шăл хăйра –

шăл шурри кăтарт –

шăммипе тирĕ çеç –

шăпа тул –

шăп та шай –

шăпчăк ыйхи –

шăркана лар –

шăтăк (арпа) пуç –

шăхăрса пурăн –

шăхăрса юл –

шăхăртса хăвар –

шăхăртса яр –

шĕвĕртсе хăвар –

шик шăхăрса пурăн –

шултăра ала –

шурă куçпа –

шухăша кай –

шыва яр –

шыв сапса уйăр –

шыв сыпнă пек –

Ы

ыйха кай (пут, çап, турт) –

ыйхă вĕç –
ыйхă чăпти –

ылтăн алă –

ырă кур –

Ю

юла юп –

юлхава пер –

юмах яр –

юпа пек хыт –

юп кур –

юра ер –

Я

явап тыт –

ял каскăнĕ (йытти) –

ял кулли-

ят яр –

яхăнне те ямасть -

айăплан


час манакан çын

саламла


пĕр-пĕр çынна çĕнтерме е ĕçе тума вăй çитни

вăхăт çук, вăхăт сахал

пĕр-пĕр ĕçрен сивĕн, пуçланă ĕçе пăрах

вăхăт çитер

ĕçсĕр лар

вăрă, вăрлакан çын

пĕр-пĕр ĕçе пултаракан çын

ăста, маçтăр

ĕçлемесĕр тăр

ухмах


çи, апатлан

çитер, тăрантар

курпун çын

пăхăн


ăслан, тăнлан

вĕрент


вĕрент

вĕрен


ухмах

ăнлан, тĕшмĕрт

итле

çи, апатлан



кăмăллă, çепĕç

пăлханни çинчен

тарла

нумай курнă çын, опытлă çын



тĕреклен, вăйлан

ĕçле


элекçĕ, суеç

çиллен, çилленсе пурăн

тивертсе яр, пушар кăлар

ниçта кайса кĕме çук васкаса ĕçленĕ вăхăтра

çăткăн çын
майлă кала, майлă пул
вил

хĕне, çап

хĕне, çап

тĕттĕмленчĕ

ĕçле

пурĕ пĕр


сутăнчăк, икĕ майлă пулакан

те пулать, те пулмасть

вăйлан; сывал, лайăхлан, юсан

ача- пăча

пĕр инкек хыççăн тепри

суй, ултала

тăрăхласа калаçакан çын çинчен

çухал


пĕчĕк ĕçе пысăклатса кăтарт

апат тиркекен çын

култар

нимĕн те ан ил



лутра, кутамас

чикĕрен тухса, ытлашши

тĕттĕмленчĕ

кирлĕ мар япала

мулкач

катемпи, ĕмĕлке



ытлашши кăшăракан, кăшкăрса калаçакан

мăнкăмăллă, хăйне пысăка хуракан çын

кахаллан, ÿркен, наянлан

çурçĕр шевли, поляр çути

килĕш

кăмăла пăс, пăшăрхантар



çирĕплен, хăвна алла ил

тĕлĕр


чухăнлат, тĕп ту

чухăнлан, пĕтсе лар

мĕн те пулин ĕçле

мулкач


укçа çук

намăссăр çын

ухмах, тăмсай

вăрлакан çын

пурăн

ултала


çухат

пăхăн


пăхăнтар, парăнтар

курăнми пул

япăха тух, япăх пул

пит илемлĕ

ăслан

çывăр


хăвăрт

чалăшшăн, сисмелле мар

ăмсан, килĕштер

илтмен-курман чух, çук чух

тимлĕ

пăх


çухат

курăнми пул

хирĕçсе, вăрçса
тара ÿк, тарла, йĕпен

вĕлер


вил
йăпăлтат

ăнсăр, тавçăрусăр

калаçма чарăн

вил


хăравçă çын

мухта
питĕ хитре

кахаллан, ÿркен

илемсĕрлет, сăнсăрлат

пустуй калаç, палка

çăткăн çын

кирлĕ-кирлĕ мара калаçакан, сÿпĕлти

хăвна хĕнеттер,çаптар

хĕне,çап

çав тери, питĕ, калама çук

вăхăтсăр, малтанах

кахаллан


ултала, чееллен

паллă мар

хăнала

пăшăлтат


пĕр шухăш, килĕшÿ çукки

килĕш


пĕрешкел хакла

нимĕн чухлĕ те

питĕ çăмăл

килĕш


туслă, килĕштерсе пурăн

ÿк, пĕр шухăшлă пул

пĕр шухăшлă пул, килĕш

нимĕн чухлĕ

нимĕн чухлĕ те

вăрласа кай

тĕлĕнсе кай

тăрăшса ĕçле, йывăр ĕç ĕçле

ĕçлемесĕр пурăн

айван çын

намăса çухат

намăслантар, хурла, вăтантар

пиç, намăслан

пурнăçри йывăрлăх

ултала

мăн кăмăллан



ăнланмалла

вил


кулян

çапăçса вил

шухăшла

вил


пăхăн

ман


чăн пурнăçра çукки çинчен

шухăшла


тархаслаттар

нумай шухăшла

пăхăнтар, парăнтар

пуç ыратать

хисепле, сума су

харпăр тĕллĕн, пĕччен

хăрани

чикеленсе кай



вил

мăн кăмăллан

пустуй калаç

пустуй калаçни

сÿпĕлтет, пустуй калаç

ерçÿ


йăпăлти

çепĕç


мăн кăмăллан

усăсăр пĕтер

манăç

айăплă пул



пупле, калаç

калаç, сÿпĕлтет

калаçма пуçла

калаçса татăл, килĕш

пурнăçла

калаçма пуçла

кала, калаçма пуçла

сÿпĕлти, лапăрти

калаç

калаçма ан ÿркен



калаç, пупле

çывăхри


мăн кăмăллан, мăнаçлан

асăрхаттар

апат тиркекен çын

хăрат


хăрат

хăрани


çывăр

сиввĕн


хăрани çинчен

хăмла


хисепле, чысла

элек, çăхав

пăхса тух

кан, лăплан

тăрăшса, пикенсе

чухăн çын, çук çын

чарăн

ан калаç, чĕнмесĕр лар



кăшкăр

тимлесе, питĕ тимлĕ

хытă

пустуй калаç



шарла, калаç

кахал, ĕçлеме ÿркĕнекен çын

çăмăлттай çын

вил


хытă шавла, çуйăх

çиллен


çĕнтер, парăнтар

çапкаланса çÿре, сулланса çÿре

тăрăш

ют çĕр ; тăван мар



савăн, хĕпĕрте

йăнăш ту


хăрани çинчен

пăхăн


мăшкăл, намăс

хăв тĕллĕн пурăнакан пул


нуша, хĕн кур

кутăнлан


ырă кăмăллă

ташла


çуралнă кил- çурт

тавçăрусăр

ултала

ăнлан, ăнкар



вăрç, ятла

пĕлми пул, чухлами пул

ывăниччен

ултава тупса палăрт, питле

усăсăр, ним тĕллевсĕр

пĕтер


пĕтнĕ

хыт кукар, хытă çын

ăнран яр

ятла, вăрç

кантăр е хĕвел çаврăнăш çăвĕ

кашкăр


кăра çилĕллĕ çын

çиллен


кахал çын

кампа та пулин ĕç тума май çукки çинчен

парăн, пусмăра кĕрсе ÿк

такăнтар,пĕр-пĕр ĕç тума чăрмантар

вăйран кай,вăйсăрлан

выçă пурăн

пĕтĕм вăйран

пурнăçа ăнланса çитеймен

уралан, вăйлан

ĕçсĕр лар, ĕçлемесĕр пурăн

кансĕрле, такăнтар

элекле


кахал, ĕçлеме ÿркенекен çын
итле

самăрлан


çын пул, çын шутне кĕр

ывăн, вăйран ÿк

кăмăлла

сая кай, пĕт, çухал



кахал, ĕçлеме ÿркенекен çын

йĕрĕнтер, йăлăхтар

илт, пĕл

ятла


тимлесе

сыхă пул


итле

пĕрре те хăрамасть

ывăн

усаллан


чирле

асаплантар, тертлентер

пушар

çарат, вăрла



тарличчен ĕçле

нефть


кÿрентер; мăшкăлла

пулăш, хÿтĕле

мухтан, каппайлан

суй, суеçтер

пĕлтер

хырăм выçни çинчен


хырăм выç

хĕрхенÿсĕр çын çинчен

хытă çын

питĕ тĕлĕн


ултала

мулкач


сÿпĕлти, лапăрти

ан çывăр


питĕ тарла

ăшăх, тарăн мар

йăпăлти

пупле, калаç



калаçма чарăн

ан калаç, ан пупле

калаçма пуçла

калаçма пăрах

калаçма пултарайманни çинчен

калаçма чарăн

ытлашши ан калаç, шухăшласа калаç

лăплан


хырăм выçнине ирттер

нимĕн чухлĕ те; пĕртте, кăшт та

шăртлан, çилленсе кай

ултала, суй

юри чирлĕ пек пул

хытă кăмăллă

асаплантар, тертлентер

савăнтар, йăпат

хавхалантар, савăнтар

питĕ хăрарăм

савăнăç

вăлт, систер, картса хур



ним тапранмасăр

путланчĕ, пăчланчĕ

асаплантар, нуша кăтарт

питĕ сивĕ

хăра

пĕтĕм вăйран



елпĕр, ейкелен

пĕр-пĕр ĕçе тума вăй çитни

шăплан, калаçма чарăн

тарăх, çиллен

сăмах чĕн, калаç

ырхан, начар, хыткан

пĕт, пăчлан

вăхăтлă, лăпах

ирех вăранса ĕçе тытăнакан çын

шăркалан, чечеклен

ухмах, тăмсай

çителĕклĕ пурнăçпа пурăн

сисмесĕр тăрса юл

ултала


çапса яр

ултала


çителĕклĕ пурнăçпа пурăн

пустуй калаçакан, палкакан çын

сиввĕн, çилленсе

шухăшла


пытар, тĕп ту

ниепле те, нимпе те

чĕнмесĕр
çывăр

ыйхăран вăранни, ыйхă килменни çинчен

нумай çывăракан çын

пур ĕçе те пултаракан

килен, йăпан, савăн
элекле, çăхавла

кахаллан


юмахла, сăмахла

хускалмасăр

юрат, сав

çука юл
ответле, хуравла

çапкаланчăк, сĕтĕрĕнчĕк

халăх кулать, намăс

намăслан, намăс кур

кутăна перет


Усă курнă литература:



  1. Сергеев Л.П. Фразеологи словарĕ –Шупашкар-1995ç.

  2. Чернов М.Ф. Чăвашла – вырăсла фразеологии словарĕ-Шупашкар-1982ç.

  3. Артемьева Т.В., Печников О.И. Литература вулавĕ. 1-4 классем-2010ç.

  4. «Халăх шкулĕ», №1, 2005ç.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________








Может, и правда, что лысина — признак мужской потенции, но она уменьшает ваши возможности доказать это. Роберт Орбен
ещё >>